przy otwarciu strony nieśmiało zaklekotał bocian biały

środowisko życia - w pobliżu wody. Rodzina: bocianowate - Ciconiidae

Rodzaj: Ciconia




Bocianowate (Ciconiidae), to rodzina ptaków z rzędu brodzących (Ciconiiformes), obejmująca 6 rodzajów i 19 gatunków. Ptaki z tej rodziny żyją w Afryce, Eurazji, Ameryce Południowej i Północnej, na terenach nizinnych, często w pobliżu wody. Większość bocianowatych występuje w klimacie ciepłym.

Są to duże ptaki o raczej krępej sylwetce,długich nogach i szyjach, długich, mocnych dziobach, długich i szerokich skrzydłach oraz krótkich ogonach. Palce stóp są u nasady połączone błoną pławną, u niektórych gatunków szyja lub głowa jest nieopierzona. U bocianowatych nie obserwuje się wyraźnego dymorfizmu płciowego w ubarwieniu - w upierzeniu dominuje kolor czarny, szary lub biały. Bocianowate osiągają długość ciała ok. 70-150 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 145-320 cm i wagę ok. 2-10 kg. Większość bocianowatych ma uwstecznioną krtań dolną (narząd głosowy ptaków) tak, że prawie nie wydaje głosu. Niektóre gatunki komunikują się za pomocą klekotania dziobem. Bocianowate są spokrewnione z czaplami, ibisami i warzęchami. Nie mają, tak jak czaple, piór pudrowych. Ptaki z tej rodziny odżywiają się większymi owadami, mięczakami, płazami, rybami, gadami, małymi ssakami, ptakami i padliną. Wiele gatunków jest wędrownych. Bocianowate są dobrymi lotnikami, wytrwale szybują, wykorzystując wznoszące prądy powietrza. Podczas lotu głowa, szyja i nogi są wyciągnięte. Wydaje się, że bocianowate są bardziej przywiązane do miejsca gniazdowania niż do partnera.

Bocianowate gnieżdżą się zwykle na wysokich drzewach, słupach, kominach i innych konstrukcjach. Ich gniazda są duże, głębokie i mogą być używane przez wiele lat. Wiele gatunków gnieździ się kolonijnie. Samica w jednym lęgu składa 3-6 jaj wysiadywanych przez oboje rodziców ok. 30-38 dni. Młode (gniazdowniki) usamodzielniają się po 7-18 tygodniach. Budową gniazda, wysiadywaniem jaj i opieką nad pisklętami zajmują się oboje partnerzy.



Bocian biały - Ciconia ciconia

Bocian biały należy do rodziny bocianowatych (Ciconiidae), rzędu brodzących (Ciconiiformes). Występuje w środkowej i wschodniej Europie, na Półwyspie Pirenejskim, Półwyspie Bałkańskim, w północnej Afryce, Azji Mniejszej i Azji środkowej. Zamieszkuje nizinne, wilgotne tereny z grupami drzew i niezbyt wysoką roślinnością zielną, często w pobliżu osad ludzkich. Zimuje w południowej Afryce. W Republice Południowej Afryki obserwowano bociana zaobrączkowanego w Polsce, który przebył dystans prawie 9.5 tys. km.

Bocian biały osiąga 100 cm długości, 150-160 cm rozpiętości skrzydeł i wagę 2,5-4,5 kg. Samica jest nieco mniejsza od samca. Upierzenie obu płci jest jednakowe: głowa, tułów i brzuch białe, lotki skrzydeł czarne, dziób i nogi czerwone. Bocian biały odżywia się drobnymi bezkręgowcami, płazami, małymi gadami, rybami oraz drobnymi gryzoniami.

Narząd głosowy, znajdujący się (tak jak u wszystkich ptaków) w miejscu podziału tchawicy na 2 oskrzela, u dorosłego bociana białego jest uwsteczniony tak, że właściwie nie jest zdolny do wytwarzania dźwięków. W okresie godowym, jak również podczas rytualnego powitania dwóch osobników, bociany białe mogą tylko głośno klekotać dziobami. bociany białe, gdy klekoczą dziobami, zadzierają głowę do tyłu, zarzucając sobie ją aż na grzbiet. Wtedy język i struktury podjęzykowe cofają się, przez co zwiększa się objętość gardła. Zwiększona objętość gardzieli pełni wówczas funkcję rezonatora dźwięku zgłaśniającego klekotanie. Pisklęta białych bocianów zaraz po wykluciu mają miękkie dzioby, więc pierwsze próby naśladowania klekotania dorosłych ptaków są nieefektywne, ponieważ zwieranie miękkich połówek dzioba nie wydaje dźwięku. Bocianiątka skrzeczą, syczą i piszczą, ale nie są to dźwięki donośne. W miarę twardnienia dziobów bociany coraz rzadziej się odzywają, a za to coraz głośniej klekoczą. Dorosłe ptaki odzywają się niekiedy syczącoskrzekliwym głosem, jednak głównym sposobem komunikacji jest klekotanie dziobem, którą to sztukę bociany białe opanowały do perfekcji.

Drogę na zimowisko o długości ok. 8.000 km bocian ten przemierza w ciągu czterech miesięcy, pokonując dziennie maksymalnie 200 kilometrów. Droga na miejsce gniazdowania zajmuje mu mniej czasu, ponieważ narasta w nim potrzeba przystąpienia do lęgów. Podczas lotu wiosłującego ptak wykonuje prawie dwa uderzenia skrzydłami w czasie jednej sekundy. W styczniu 2007 r. odnaleziono w Afryce południowej martwą bocianicę, słynną księżniczkę, która przeżyła 16 lat. Wizerunek księżniczki widnieje na znaczkach pocztowych, a sama bocianica wystąpiła nawet w filmie. W 1994 r. Ptakowi przyczepiono nadajnik, dzięki któremu naukowcy mogli lepiej poznać zwyczaje bocianów białych. Wiele ciekawych informacji dotyczących bocianów białych i czarnych można znaleźć na stronie http://www.bociany.ec.pl/.

Bociany gnieżdżą się na wysokich drzewach, często na słupach telegraficznych, kominach i dachach. Wyprowadzają 1 lęg w roku. Samiec bociana białego przylatuje do miejsca gniazdowania w marcu lub kwietniu i zaczyna naprawiać oraz powiększać ubiegłoroczne gniazdo. Samica przylatuje kilka dni później. Gniazdo, kolistego kształtu, osiąga 1,5 m średnicy. Samica składa 3-5 jaj, wysiadywanych przez oboje rodziców przez 34-41 dni. Biało opierzone młode pozostają w gnieździe ok. 60 dni, samodzielność uzyskują po 70 dniach.

W Polsce bocian biały należy do gatunków licznie lęgowych. Jest objęty ochroną.

posłuchaj moich własnych nagrań bociana białego

głosy
posłuchajtyp plikurozmiar
bocian białymp323 kb
bociany białe, wróble i pierwiosnekmp3129 kb

rodziny i gatunki
alfabetyczny spis ptaków

Bocian czarny - Ciconia nigra

Bocian czarny, duży ptak wędrowny, należący do rodziny bocianowatych (Ciconiidae), rzędu brodzących (Ciconiiformes), występuje w środkowej i wschodniej Europie oraz Azji. Zamieszkuje rozległe, podmokłe lasy, obfitujące w zbiorniki wodne, bagienka i łąki. Spotyka się go na terenach pagórkowatych i górzystych, na wysokości do 2000 m n.p.m., w pobliżu wody. Na zimowiska bocian czarny odlatuje do Afryki południowej.

Ptak ten osiąga długość ciała ok. 95-100 cm, rozpiętość skrzydeł do 155 cm i wagę ok. 3 kg. Charakteryzuje się długimi nogami, dziobem i szyją, krótkim ogonem i szerokimi skrzydłami. Bociany czarne mają czarne ubarwienie ciała, jedynie spód jest biały. Dzioby i nogi stają się intensywnie czerwone w sezonie godowym, w zimie przybierają kolor brązowy. Samce są nieco większe od samic. Bocian czarny prowadzi bardzo skryty tryb życia i nie gnieździ się w pobliżu człowieka. Jest aktywny w ciągu dnia. Żeruje zazwyczaj w głębszej wodzie niż bocian biały. Żywi się owadami wodnymi, bezkręgowcami, rybami, żabami, rakami i traszkami. Zjadają też czasami małe ssaki. W okresie lęgowym ryby mogą stanowić znaczną część diety. Swoich ofiar bocian czarny wypatruje stojąc w wodzie lub ostrożnie chodząc z pochyloną głową. Bociany czarne żyją w monogamicznych związkach przez 1 sezon. Ich zaloty wyglądają podobnie jak u bociana białego. Ptaki unoszą głowę i kładą ją sobie na grzbiecie. Towarzyszy temu głośne klekotanie dziobem. Poza okresem godowym ptaki te żyją samotnie. Bociany czarne mogą żyć do 18 lat.

Sezon lęgowy bocianów czarnych w Polsce trwa od kwietnia do czerwca. Ptaki te gniazdują na wysokich drzewach, czasami też na skałach i w rozpadlinach zboczy górskich. Oboje partnerzy zajmują się budową gniazda, przy czym samiec decyduje o jego lokalizacji. Gniazdo zbudowane jest z patyków, gałęzi, trawy i błota, i może być użytkowane przez kilka sezonów. Bociany te wyprowadzają 1 lęg w roku. Samica składa 3-5 białych jaj, które wysiadują oboje rodzice przez 32-38 dni. Gdy w gnieździe robi się za gorąco, bociany czarne (podobno) niekiedy zwracają wodę na jajka i pisklęta, żeby je ochłodzić. Oboje rodzice karmią potomstwo. Jedzenie zwracane jest przez dorosłe ptaki na dno gniazda. Młode pierzą się po 63-71 dniach. Dojrzałość płciową uzyskują między trzecim a piątym rokiem życia.

Bocian czarny jest bardzo rzadkim ptakiem lęgowym w Europie, a Polska jest krajem, gdzie występuje około tysiąca par lęgowych. Każde gniazdo jest chronione w specjalny sposób - w promieniu 500 m od gniazda, w lesie, nie można przeprowadzać żadnych prac w okresie lęgowym. Strefa w promieniu 200 m pozostaje niezmieniona nawet w okresie, kiedy bociany odleciały już na zimowiska. Bociany czarne przylatują do Polski w marcu-kwietniu, a odlatują od nas w sierpniu-wrześniu.

głosy
posłuchajtyp plikurozmiar
bocian czarnymp323 kb
bocian czarny, młodewav22 kb


rodziny i gatunki
alfabetyczny spis ptaków
poprzednia rodzina
następna rodzina
brodzące
strona główna